Przenikanie poziomów

Spotkanie odmiennych skal

Przenikanie poziomów występuje, gdy relacja wypracowana w jednym ujęciu zaczyna działać w innym. Nie oznacza automatycznej zgodności obu skal. Trzeba ustalić, które elementy zachowują swój status, a które zmieniają funkcję po przeniesieniu.

Rozproszone centrum pozwala różnym skalom zachować odrębne kryteria. W miejscu przecięcia narracji może jednak powstać wspólne pytanie wymagające uzgodnienia znaczeń.

Przeniesienie pojęcia bez jego warunków tworzy pozorną analogię. To, że dwa procesy używają podobnego słowa, nie dowodzi, że wynikają z tego samego mechanizmu. Powiązanie trzeba wykazać, a nie jedynie nazwać.

Warunkowy status twierdzeń wyznacza zakres dopuszczalnego przeniesienia. Odczyt bez dominacji umożliwia zachowanie obu perspektyw, zanim rozstrzygniemy, co naprawdę jest wspólne.

Utrata i zachowanie rozróżnień

Czasami spotkanie poziomów ujawnia różnicę niewidoczną w każdym z nich osobno. Wtedy wartość nowego ujęcia wynika z powstania pytania, którego wcześniejsze ramy nie pozwalały sformułować.

Odnowienie języka może być konieczne do nazwania tej różnicy. Zachowanie odrębności zapobiega jednak zatarciu źródeł, z których wynikła.

Nie wszystkie poziomy muszą się spotykać. Narzucanie związku tam, gdzie brak wspólnego kryterium, zwiększa liczbę metafor, ale nie zwiększa dokładności rozumowania.

W takim przypadku równoległość ujęć pozostaje właściwsza niż wymuszona synteza. Granica interpretacji pozwala rozpoznać brak podstaw do przeniesienia.