Pozostałość relacji
Ślad jest tą częścią wcześniejszego opisu, która pozostaje rozpoznawalna po zmianie jego pierwszeństwa. Może mieć postać pytania, nierozstrzygniętej różnicy albo relacji, której nowe słownictwo nie potrafi pominąć bez utraty istotnego rozróżnienia.
Pamięć formy nie wymaga powtarzania dawnych zdań. Wystarczy, że późniejsze ujęcie zachowuje ich warunek lub skutek, nawet przy utracie pierwotnej nazwy. Inaczej działa cień nieobecnej opowieści: sygnalizuje brak, ale sam nie pozwala jeszcze odtworzyć całego wcześniejszego wyjaśnienia.
Ślad nie jest dowodem prawdziwości źródła. Błędna interpretacja także może pozostawić użyteczne pytanie. Nie należy mylić trwałości problemu z trwałością odpowiedzi, która wcześniej uchodziła za właściwą.
Gdy następuje przecięcie narracji, ślad staje się punktem porównania. Zachowanie odrębności pozwala sprawdzić, czy nowe relacje rzeczywiście odnoszą się do tego samego problemu.
Granice zachowania
Ślad może zostać zniekształcony przez powtórzenie. Przywołana po latach formuła może brzmieć identycznie, choć działa już w innym kontekście. Rozpoznanie dawnego wyrażenia nie oznacza automatycznie odzyskania dawnego znaczenia.
Z tego powodu odczyt powtórzony wymaga wskazania warunków, a przemiana relacji musi być oddzielona od zmiany samej nazwy. Dopiero wtedy widać, co przetrwało, a co zostało dopisane później.
Nie wszystkie ślady zasługują na zachowanie. Jeżeli dany element nie wnosi żadnego rozróżnienia, może pozostać jedynie nawykiem językowym. O jego wartości decyduje możliwość uzasadnienia jego funkcji w rozumowaniu.
Utrata śladu może prowadzić do niedomknięcia, lecz nie każde niedomknięcie wymaga rekonstrukcji przeszłości. Czasem właściwsze jest odnowienie języka, które nazywa brak bez udawania, że zna jego wcześniejszą postać.