Następstwo bez konieczności

Kolejność i wynikanie

Następstwo dwóch opowieści ustala ich kolejność, ale nie dowodzi, że druga wynika logicznie z pierwszej. Późniejszy opis może powstać z innych pytań, zmienionych warunków albo odrębnego sposobu wiązania zdarzeń.

Próg ustępowania opisuje warunek zmiany hierarchii, nie jej przyczynę historyczną. Z kolei przesunięcie pierwszeństwa może nastąpić bez całkowitej wymiany słownictwa.

Wynikanie wymaga przesłanek, które łączą oba stany. Samo stwierdzenie, że jedna wersja pojawiła się po drugiej, nie ustanawia takiego połączenia. Trzeba wskazać relację, której nie można pominąć bez zerwania rozumowania.

Pamięć formy może przechować tę relację pomimo zmiany kolejności wypowiedzi. Jeśli pojawia się odwrócenie perspektywy, dawne następstwo nie musi zostać anulowane, lecz może otrzymać inne uzasadnienie.

Nieodwracalność pozorna

Nieodwracalność jest niekiedy pozorna. Powrót do wcześniejszego języka bywa możliwy, ale jego znaczenie zmienia się pod wpływem wiedzy o późniejszych interpretacjach. Wówczas nie odtwarzamy punktu wyjścia w niezmienionej postaci.

Cień wcześniejszego opisu przypomina, co zostało pominięte, a przemiana relacji wskazuje, które połączenia rzeczywiście przyjęły nowy kształt. Oba procesy trzeba od siebie odróżnić.

Traktowanie historii opisów jako postępu prowadzącego do jednego celu jest dodatkowym założeniem. Sama kolejność nie dostarcza podstaw, aby je przyjąć. Każda zmiana wymaga osobnej oceny.

Dlatego równoległość wariantów może trwać mimo ich odmiennego wieku, a zawieszenie rozstrzygnięcia nie staje się mniej uzasadnione tylko dlatego, że późniejsza wersja jest nowsza.